De beste wijnhuizen in Alto Adige

De beste wijnhuizen in Alto Adige vind je niet zomaar: het is het meest noordelijke wijngebied van Italië, ingeklemd tussen de Dolomieten en de rivier de Etsch. Hier voel je net zo goed Oostenrijk als Italië. Wegwijzers, dorpsnamen en wijnetiketten staan in twee talen, en menig wijnboer spreekt eerder Duits dan Italiaans.

Dat dubbele karakter proef je terug in het glas. Het koele alpiene klimaat, de grote dag-nachtverschillen en wijngaarden tot ruim 1.000 meter hoogte maken Alto Adige (Südtirol) hét land van frisse, aromatische witte wijnen: Gewürztraminer, Pinot Bianco, Sauvignon en de typische druiven van Valle Isarco. Daarnaast vind je er twee bijzondere rode druiven die je nergens anders zo zuiver tegenkomt: de lichte, sappige Schiava (Vernatsch) en de diepe, fluwelige Lagrein.

De huizen die we hieronder uitlichten hebben we grotendeels zelf bezocht. Op de kaart zie je de historische sottozones van Alto Adige: van het hooggelegen Valle Isarco bij Bressanone tot de zone rond het meer van Kaltern, Caldaro o Lago di Caldaro, waar het grootste deel van onze bezochte wijnhuizen ligt. We beginnen in het noorden.

Op onze wijnkaart van Alto Adige liggen de belangrijkste deelgebieden van noord naar zuid:

• Valle Isarco, Colli di Bolzano & Santa Maddalena
• Caldaro o Lago di Caldaro

Het Trentino wijngebied wordt vaak als een los wijngebied gezien van Alto Adige.

Op de kaart vormen deze drie gebieden samen één aaneengesloten zone: van het hooggelegen, koele Valle Isarco rond Bressanone, via de heuvels van Santa Maddalena net boven Bolzano, tot de vlakte van Colli di Bolzano bij Gries. In Valle Isarco regeren aromatische witte druiven als Kerner, Sylvaner en Müller-Thurgau. Rond Bolzano wordt het al snel warmer, en daar liggen de wortels van de twee beroemdste rode wijnen van de streek: de stevige, donkere Lagrein van Gries, en de soepele Santa Maddalena van vooral Schiava.

Net ten noorden van Brixen ligt de Abbazia di Novacella (Kloster Neustift), waar de Augustijner kanunniken al sinds 1142 wijn maken — een van de oudste nog actieve wijnbedrijven ter wereld, met de meest noordelijke wijngaarden van Italië. Het huis staat bekend om zijn glasheldere Kerner. Je kunt er op afspraak een rondleiding door de abdij en de wijngaarden boeken, en in de Klosterladen neem je naast wijn ook speck en kruidenthee mee. Een prachtige stop als je toch in de buurt van Brixen bent.

Onze tip: Het is een unieke klooster ervaring, leuk om even langs te gaan!

In het stadje Klausen (Chiusa) ligt Cantina Valle Isarco, in het Duits de Eisacktaler Kellerei — de jongste coöperatie van Alto Adige, in 1961 opgericht door twintig wijnboeren. Inmiddels brengen zo’n 135 families hun druiven samen, vaak van piepkleine ’tuinwijngaarden’ van gemiddeld ruim een hectare. Het is meteen de meest noordelijke wijncoöperatie van Italië, en bijna alles wat hier van de band komt is wit.

Dat verbaast niet: in de koele, goed geventileerde Eisacktal voelen Sylvaner, Kerner, Müller-Thurgau en Grüner Veltliner zich als geen ander thuis. De toplijnen Aristos en Sabiona — die laatste alleen in de beste jaren, van de steile rotsen onder het klooster Säben — laten zien hoe verticaal en mineraal deze ‘bergwijnen’ kunnen zijn. Proeven doe je in de moderne wijnwinkel in Klausen, met hout en Brixner graniet; voor een rondleiding maak je vooraf een afspraak. Spectaculair is het terras tussen de wijngaarden van Teis, hoog boven het dal.

Onze tip: Probeer de Kerner wijnen, vooral de Aristos Kerner wordt hoog beoordeeld!

Cantina Bolzano (Kellerei Bozen) is dé referentie voor Lagrein en Santa Maddalena. De coöperatie ontstond in 2001 uit een fusie van twee historische kelders en huist sinds 2018 in een opvallend brons-groen gebouw tegen de berghelling, met uitzicht over de stad. Proef hier zeker de Lagrein Riserva Taber, van tachtig jaar oude stokken. Proeven in de winkel kan zonder reserveren; vanuit het centrum loop of bus je er zo naartoe.

Onze tip: Loop even naar binnen als je Bolzano bezoekt.

Zuid van Bolzano, rond het meer van Kaltern, ligt de grootste en meest diverse sottozona van Alto Adige: Caldaro o Lago di Caldaro. Historisch omvat dit hele gebied de dorpen Eppan, Kaltern, Tramin en Kurtatsch, tot en met Neumarkt aan de zuidgrens. Het meer zorgt voor een mild microklimaat, terwijl de hoogteverschillen binnen de zone enorm zijn: van bloedhete dalbodems tot koele wijngaarden tegen de berg. Precies hier bezochten we zes wijnhuizen die samen het volledige spectrum van de streek laten zien.

In Cornaiano (Girlan), boven Eppan, vind je Cantina Colterenzio. Deze coöperatie werd in 1960 opgericht door 28 wijnboeren en groeide onder kwaliteitspionier Luis Raifer uit tot een van de meest gewaardeerde huizen van Alto Adige. Het begon op de Lafóa-wijngaard, waar Raifer de simpele Vernatsch verving door Cabernet Sauvignon en Sauvignon — de basis van de befaamde Lafóa-lijn.

Dat die keuze loonde, bewees de Gran Lafóa Sauvignon, door Gambero Rosso uitgeroepen tot witte wijn van het jaar. Sinds 2024 ontvangt het huis je in een gloednieuw keldergebouw met een ruime vinotheek en een panoramaterras over de wijngaarden. Proeven kan ontspannen aan de bar, en de bushalte ligt pal voor de deur.

Onze tip: Proef hier de topwijnen van Colterenzio, vooral de verschillende Lafóa zijn uniek om te proeven.

Aan het meer van Kaltern ligt Manincor, rond het historische Castel Campan uit 1608. De naam betekent zoveel als “hand op het hart”, en dat past: graaf Michael Goëss-Enzenberg bewerkt zijn landgoed sinds 2005 volledig biodynamisch. Kippen, schapen en bijen lopen door de wijngaarden, de stokken worden met kruidenthee verzorgd en de bodem met eigen compost verrijkt.

Net zo bijzonder is de moderne kelder: drie verdiepingen diep onder de wijngaarden gebouwd, vrijwel onzichtbaar, gekoeld met aardwarmte en werkend op zwaartekracht. Proef hier de witte cuvée Réserve della Contessa, de Pinot Bianco Eichhorn of de elegante Pinot Nero Mason. Een bezoek boek je vooraf; het landgoed voelt half als wijnhuis, half als openluchtgalerie.

Onze tip: De rode wijnen van Manincor zijn van hoog niveau, probeer deze tijdens de proeverij.

Elena Walch is een van de boegbeelden van de Zuid-Tiroolse kwaliteitsrevolutie. Als architecte uit Milaan trouwde ze in een wijnfamilie in Tramin en zette ze vol in op terroir en lagere opbrengsten. Inmiddels runnen haar dochters Julia en Karoline het huis als vijfde generatie. Het bezit twee unieke wijngaarden: de steile, zuidgerichte Kastelaz boven Tramin en het landgoed Castel Ringberg met zijn renaissancekasteel hoog boven het meer van Kaltern.

Uit Kastelaz komt de iconische Gewürztraminer; de witte cuvée Beyond the Clouds geldt als een van de groten van de regio. Je kunt de historische kelder in Tramin bezoeken met zijn gesneden houten vaten uit 1873 én de moderne zwaartekrachtkelder, met proeverijen en masterclasses. Bijzonder fijn: het stijlvolle bistro Le Verre Capricieux in het park in Tramin, en een kleine osteria midden in de wijngaard van Castel Ringberg, met het meer aan je voeten.

Onze tip: Elena Walch heeft een unieke locatie maar durft ook te experimenteren met de wijn. Laat je verrassen en kies de ‘onbekendere’ wijnen zoals de Chardonnay ‘Cardellino’.

Bij het gehucht Entiklar, boven Kurtatsch, troont Castel Turmhof: een wijngoed van meer dan 800 jaar oud, sinds 1675 in handen van de familie Tiefenbrunner, nu in de vijfde generatie. Het kasteel met zijn sprookjesachtige park vol beeldhouwwerken en een 400 jaar oude kelder is alleen al een bezoek waard.

De ster van het huis is de Feldmarschall von Fenner, een Müller-Thurgau van de Fennberg op bijna 1.000 meter — een van de hoogste wijngaarden van Italië en een referentiewijn. Daaromheen bouwt het huis vier kwaliteitslijnen op, van de toegankelijke Merus tot de topselecties Linticlarus en Vigna. Boek vooraf een rondleiding door kelder of kasteelpark, en strijk daarna neer in het gezellige Bistro Castel Turmhof voor een glas en Zuid-Tiroolse hapjes.

Onze tip: Bij Tiefenbrunner kan je geweldig lunchen in de tuin, je kan elke wijn per glas bestellen bij het heerlijke eten.

In het dorp Cortaccia (Kurtatsch) vind je Cantina Kurtatsch, een coöperatie van 190 families die in 1900 werd opgericht in het renaissance-landhuis Ansitz Freienfeld. Geen huis illustreert het enorme hoogtebereik van deze sottozona beter: van de bloedhete Brenntal-helling (tot 40°C), waar krachtige Merlot en Cabernet rijpen, tot koele witte wijngaarden op 900 meter waar de cuvée AMOS vandaan komt.

Die spanning proef je in wijnen als de Brenntal Merlot Riserva en de Freienfeld Cabernet Sauvignon Riserva, die meedraait in de top van Italië. De kelder met zijn dolomietstenen gevel heeft een wijnwinkel met panorama over de wijngaarden, een TERROIR-belevenis en zelfs een “Wineexpedition”: een begeleide wandeling van wijngaard naar wijngaard met proeverijen en lunch onderweg.

Onze tip: Kurtatsch heeft veel wijn, probeer de verschillende niveau en prijs verschillen zoals met Pinot Grigio of Pinot Bianco.

En zo komen we, helemaal in het zuiden van deze sottozona, bij ons eigen hart van Alto Adige: Baron Longo in Neumarkt/Egna. Anton Felix von Longo-Liebenstein bracht in 2015 de wijnproductie weer in eigen handen en deed een traditie herleven die meer dan 400 jaar teruggaat, vanuit het familiale Palazzo Longo.

Hier wordt volledig biodynamisch gewerkt; in 2024 behaalde het huis de Demeter-certificering. Anton volgt de maanritmes, laat de wijnen spontaan vergisten en maakt eigen compost. Kunekune-varkens lopen vrij door de wijngaarden en verrijken de bodem. De circa 20 hectare liggen op kalksteen tussen 240 en 1.050 meter, tot diep in het Trudner Horn Natuurpark. Master of Wine Jancis Robinson noemde Baron Longo een van de meest indrukwekkende individuele producenten van de streek.

Een bezoek kan op afspraak: je proeft in het Palazzo of trekt mee de wijngaarden in. En het mooiste: de wijnen van Baron Longo kun je gewoon bij ons bestellen.

Onze tip: Bij Baron Longo wordt net anders gewerkt, alles is doordacht met unieke wijnen zoals de Lagrein gemaakt met spontane fermentatie. Aanrader is om hier de Chardonnay the proberen.

Klaar om Alto Adige zelf te proeven? Ontdek onze wijnen uit Alto Adige en breng de frisse, alpiene smaak van Zuid-Tirol naar je eigen tafel.